Κάποτε είχε γραφτεί κάτι καίριο για εκείνη: «Οταν βγαίνει η Ράντου, νιώθεις ότι είναι ένας θεατής που σηκώνεται απ’ την καρέκλα του και ανεβαίνει πάνω στη σκηνή». Αυτό αισθάνεται και η ίδια: μια καθημερινή γυναίκα που κάθε βράδυ λέει μια ιστορία. Και, όπως συμβαίνει πια στο τέλος, σε όλες της τις παραστάσεις, οι θεατές στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, στην Αγίου Κωνσταντίνου, τη χειροκροτούν όρθιοι για τη «Φιλουμένα» της και την αναγκάζουν κάθε φορά να κάνει συνεχείς υποκλίσεις.
- «Είχες πολλή αγάπη, αλλά εσύ δεν έμαθες να αγαπάς», ακούγεται κάπου μέσα στη «Φιλουμένα». Μαθαίνεται άραγε η αγάπη; Δεν εκπαιδεύεται κανείς να αγαπάει. Αν, όμως, αγαπηθεί πολύ, μπορεί να πάρει ένα μάθημα για το πώς αγαπάνε. Δεν είναι εύκολο. Καμιά φορά όμως συμβαίνει όταν ο άνθρωπος φτάσει σε οριακό σημείο, αν αρρωστήσει, αν βρεθεί σε ένα τροχαίο, αν αντιμετωπίσει τον θάνατο. Εκεί μαθαίνει είτε να αγαπάει -να γαληνέψει η ψυχή του και να ηρεμήσει- είτε να μισεί, θυμώνοντας πολύ και με όλους.
- Εχουν συμβεί οριακά πράγματα στη ζωή σου; Τόσα όσα στον περισσότερο κόσμο. Οχι κάτι παραπάνω. Ναι, είναι δύο-τρία πράγματα που μου ήταν οριακά.
- Και έχασες τον έλεγχο;
Μου ’χει τύχει οριακή εμπειρία για την οποία είχα τέτοια άρνηση να τη διαχειριστώ που την απώθησα εντελώς. Μετά από 20 χρόνια κατάλαβα πόσο με είχε στιγματίσει. Κάθε φορά αντιδράς αλλιώς. Ανάλογα με την ωριμότητα της στιγμής αλλά και με το γεγονός.
- Διαχειρίζεσαι εύκολα τα συναισθήματά σου; Θέλω να έχω τον έλεγχο των συναισθημάτων μου, αλλά δεν τα καταφέρνω πάντα. Δεν τα βγάζω πέρα καλά με τα συναισθηματικά. Ισως γι’ αυτό είμαι τόσο πολύ συναισθηματική στις παραστάσεις, γιατί το εκτονώνω εκεί. Είναι μερικά συναισθήματα που με ξεπερνάνε. Κι όταν αυτό συμβαίνει, δεν τα κάνω καλά τα πράγματα. Νομίζω ότι με τα χρόνια, και λόγω αυτής της δουλειάς, αν κάτι έχει πειραχτεί άσχημα επάνω μου, είναι το νευρικό μου σύστημα - η διαχείριση του άγχους μου γίνεται όλο και πιο οριακή μεγαλώνοντας. Ισως, όμως, γι’ αυτό βγαίνουν και καλές δουλειές. Επειδή αγχώνομαι για τα πάντα, για την παραμικρή λεπτομέρεια. Είναι παθολογική πια η σχέση μου με το άγχος.
- Δεν σε καταβάλλει όλο αυτό; Πάρα πολύ! Μέσα στην έρευνά μου για τη «Φιλουμένα» διάβασα κάτι που είχε πει η Λαμπέτη: «Η δουλειά του ηθοποιού είναι δουλειά με το νευρικό του σύστημα». Και είπα: «Τι καλά που το ’χει πει και κάποιος άλλος!». Γιατί, καμιά φορά, νιώθω ότι μπορεί να είμαι νευρασθενής. Είναι η δουλειά που σε κάνει νευρασθενικό.
info: Η παράσταση «Φιλουμένα» του Εντουάρντο ντε Φιλίπο παίζεται στην κεντρική σκηνή του «Εθνικού Θεάτρου» - κτίριο Τσίλερ (Αγ. Κωνσταντίνου 22-24, Αθήνα, τηλ. κρατήσεων: 210 5288170)
- Κάνεις θέατρο για να σε αγαπούν; Ναι, εκβιάζω με έναν τρόπο αγάπη. Ας πούμε ότι είναι μια ερωτική πράξη το θέατρο, ότι είναι ο εραστής σου από κάτω κι εσύ από πάνω και βάζεις τα καλά σου και δίνεις τον καλύτερό σου εαυτό. Οι παραστάσεις είναι σαν το πρώτο ραντεβού με τον μεγάλο έρωτά σου. Αν αυτός ο έρωτας σου φωνάξει «μπράβο» από κάτω, πώς να μη βάλεις τα κλάματα; Κάνω τα πάντα για να με αγαπάει ο άλλος! Σε σημείο που παλεύω να μη χάσω τον εαυτό μου.
- Πότε έχασες την αθωότητά σου; Γύρω στα 40. Είχε ήδη κρατήσει παραπάνω από όσο συγχωρείται. Πάντα την αναζητώ, αλλά ξέρω πια ότι δεν την έχω. Ωστόσο, όταν τη συναντώ, συγκινούμαι. Είναι ένα στοιχείο που θα ήθελα να μην έχω χάσει ποτέ!
- Κλαις ευκολότερα μεγαλώνοντας; Και σε αυτό υπάρχει ένα κράτημα. Δεν αξίζει να κλαις για τα πάντα πια! Παλιά ήμουν πιο αγνή στο να προσλαμβάνω, μπορούσα να συγκινηθώ πιο εύκολα. Μία γενική δυστυχία μπορούσα να την κάνω πάρα πολύ δική μου και έπρεπε να βάλω μια άμυνα σε αυτό γιατί κόντεψε να με τρελάνει το να πάσχω από αυτό που πάσχουν οι πάντες. Κούρασε πάρα πολύ την ψυχή μου το να υποφέρω για τους άλλους τόσο πολύ, το να χάνω τον δικό μου ύπνο, την ηρεμία μου. Συνεχίζω να κάνω φοβερή δουλειά για να αποστασιοποιούμαι με κάποιον τρόπο.
- Λειτουργούσες σαν «μητέρα Τερέζα»; Πάρα πολύ! Το πιο ισχυρό πάνω μου είναι το μητρικό ένστικτο. Εχω τη στάση μιας μάνας στις σχέσεις: δείχνω ατελείωτη κατανόηση και έχω τους άλλους σαν παιδιά μου. Ακόμη και σε μια τσογλανιά, θα πω απλά «αυτό είναι ανώριμο». Μου φαίνονται ότι όλα είναι παιδικές συμπεριφορές κι εγώ, ως μάνα, κάθομαι απέναντι και τις χαζεύω. Η φύση, όμως, όσο μεγαλώνεις σε προστατεύει τελικά γιατί δεν αντέχεις πολλά χτυπήματα. Είναι λίγο σαν τα οστά μας. Οταν πέφτει ένα μωρό, δεν παθαίνει τίποτα γιατί είναι πολύ ευλύγιστο. Οσο μεγαλώνουμε, όμως, σπάνε πιο εύκολα τα κόκαλά μας, άρα δημιουργεί μια άμυνα ο οργανισμός μας ώστε να κάνεις πράγματα μέχρι εκεί που αντέχεις για να μη σπάσουν τα κόκαλά σου.
- Μήπως θα έπρεπε να είχες κάνει κι άλλα παιδιά; Τώρα σκέφτομαι ότι ίσως έπρεπε. Στη φάση όμως που μπορούσα να το πραγματοποιήσω, ένιωθα ότι θα χάσει την αποκλειστικότητα η Νικολέτα. Οτι θα την απατήσω! Δεν μπορούσα εύκολα να το μοιράσω αυτό.
- Τις τελευταίες μέρες πολλοί Ελληνες φοβούνται για το μέλλον της χώρας. Εσύ; Εχω κουραστεί να φοβάμαι! Και είπα: «Ας έρθει ό,τι είναι να έρθει. Κουράστηκα πια να φοβάμαι!». Τα τελευταία 5 χρόνια ο φόβος μου ’χει πάρει τόσα κομμάτια ονείρων με έναν τρόπο υποσυνείδητο που είπα: «Δεν αντέχω άλλο να φοβάμαι μην πτωχεύσουμε!». Αυτός ο φόβος τού «τώρα θα κατέβουμε κι άλλον πάτο» με έχει εξοντώσει. Ας δούμε λοιπόν τον πάτο του καζανιού! Και δεν αντέχω να φοβάμαι όχι από ηρωισμό, αλλά από κούραση. Δεν με νοιάζει πια τίποτα, έχω γίνει λίγο UFO. Και, κυρίως, δεν εμπιστεύομαι όσους με φοβίζουν! Διότι είναι απάνθρωπο ένα πολίτης για έξι χρόνια να φοβάται την «καταστροφή». Γιατί έχει έρθει η καταστροφή. Και αυτή ζούμε. Σαν να είσαι καρκινοπαθής και να φοβάσαι να ανάψεις το φιδάκι μην τυχόν και είναι καρκινογόνο.
- Ακόμη και όσα σου χρωστάνε έχεις σταματήσει να κυνηγάς να σου επιστραφούν; Το ’χω πάρει απόφαση ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μου επιστραφούν. Οπως επίσης έχω πάρει απόφαση ότι θα με χρεώσουν με οποιονδήποτε τρόπο. Κάνω τα πάντα να μη χρωστάω, αλλά θα με χρεώσουν οπωσδήποτε. Είναι ένα χαμένο παιχνίδι, όπως και να το παίξεις.
- Σε προσωπικό επίπεδο έχεις χρεοκοπήσει ποτέ; Εχω νιώσει πώς είναι να διαψεύδεσαι, πώς είναι να χάνεις ανθρώπους απ’ τη ζωή σου. Δεν το θεωρώ, όμως, χρεοκοπία αυτό, βρίσκω ότι είναι πολύ φυσιολογικό. Καταλαβαίνω ότι οφείλεις να τα περάσεις. Ακόμη και την πιθανή κατάθλιψη που μπορεί να πέρασα, τώρα εγώ τη βλέπω σαν εφόδιο, σαν «κοίτα πόσα πράγματα έμαθες περνώντας αυτό το πράγμα!». Ακόμη και τώρα που θυμάμαι να μη θέλω να ξυπνάω, να μη θέλω την ημέρα που έρχεται, επειδή ίσως κατάφερα και βγήκα απ’ αυτό, νιώθω ότι είναι «ευλογημένη» εμπειρία. Κουράστηκα πια να κλαίω. Και επειδή ήρθαν οι αντικειμενικές δυσκολίες, αυτές οι μικρές προδοσίες μού φαίνονται πια λίγες. Είναι τόσο πιο σημαντικά και τόσο πιο σοβαρά αυτά που μας συμβαίνουν σήμερα που, ειλικρινά, δεν θα δώσω πλέον χρόνο σε κάποιον που επιβουλεύεται την ύπαρξή μου ή που μιλάει άσχημα για μένα. Κάποτε, όμως, αυτό μπορούσε να με τρελάνει!
- Θα έβγαινες με πιο επώδυνο τρόπο από τις δυσκολίες αν δεν υπήρχαν στη ζωή σου ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Νικολέτα; Το να ξέρεις ότι κάπου υπάρχουν δύο άνθρωποι που σε αγαπάνε άνευ όρων είναι πολύ σπουδαίο. Γιατί αντικειμενικά δεν ξέρω αν άλλος άνθρωπος, εκτός απ’ τον Βασίλη, έχει αγαπήσει και αποδεχτεί την Ελένη τόσο πολύ! Πολύ εύκολα αγαπάς τη Ράντου. Αλλά στο σπίτι δεν είμαι αυτό το άτομο. Ακόμη και όταν παθαίνω κρίσεις άγχους και η Νικολέτα μού λέει «α, ξέρω μαμά, τώρα έπαθες αυτό. Ηρέμησε, θα περάσει», είναι μεγάλη ευλογία για μένα. Το ότι αυτή η μικρή κοινότητα, χωρίς να κάνει κάτι υπερβολικό, σε στηρίζει ουσιαστικά. Γιατί στήριξη δεν είναι να σου δώσει ο άλλος λεφτά, αλλά το να σε αποδεχτεί! Διότι αποκλείεται να έχεις μόνο καλές πλευρές. Αν χαμογελάει ο άλλος με το ελάττωμά σου, τότε αυτό καταλύεται. Αυτό μου κάνει ο Βασίλης. Οταν γίνομαι «κακιά», τον πιάνουν τα γέλια. Κι αυτό είναι πραγματική στήριξη. Νιώθω ότι έχω μέσα στο σπίτι μου ανθρώπους που δεν με φέρνουν στα όριά μου και με διδάσκουν να φέρομαι κι εγώ με αυτόν τον τρόπο. Αρα γίνομαι κι εγώ καλύτερη.
- Τι σου δίνει χαρά; Α, τώρα που έφτιαξε ο καιρός ένα παγωτό πύραυλος μπορεί να μου δώσει μεγάλη χαρά! Χαρά μού δίνουν επίσης το να χαζέψω λίγο τον ήλιο, ο σκύλος μου, η «Φιλουμένα» και η σχέση μου με το κοινό, το να με αποδέχεται κανείς όχι αβίαστα αλλά ως επιστροφή μιας πολύ σκληρής δουλειάς. Γιατί είμαι τύπος που πιστεύει πως μόνο μέσα από το βάσανο βγαίνουν καλά πράγματα.
