Καλοκαίρι και Μαρής!

 ξέρω ακριβώς το γιατί, αλλά ο Μαρής -ο συγγραφέας Γιάννης Μαρής- για μένα πάει πακέτο με το καλοκαίρι. Είναι, δίχως άλλο, απόλυτα συνδεδεμένος με αυτήν την εποχή του χρόνου που θέλεις να αφήσεις πίσω σου σκοτούρες και έγνοιες της σκληρής καθημερινότητας και να βυθιστείς για τα καλά σε ένα κόσμο όπου κυριαρχεί το στοιχείο της αγωνίας… 

Φέτος, μεταξύ άλλων στις αποσκευές μου είχα το «Τέλος του δρόμου» https://www.ianos.gr/to-telos-tou-dromou-0377202.html - «ένα αισθηματικό μυθιστόρημα αγωνίας στο ύψος του ελαφρού αναγνώσματος και θεάματος που μιμούνταν άψογα ο Μαρής για να εμφανίσει έντεχνα μέσα του τον δικό του κόσμο», όπως εύστοχα επισημαίνει ο Ανδρέα Αποστολίδης στην εισαγωγή του βιβλίου που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγρα μόλις τον περασμένο Ιούλιο.



Το «Τέλος του δρόμου», πάντα κατά τον Αποστολίδη, «είναι από τα πιο πλούσια αφηγήματα του Μαρή σε χαρακτήρες, σκηνικά και στιγμιότυπα της εποχής». Και όταν γίνεται λόγος για «εποχή» μιλάμε για τα τέλη της δεκαετίας του ΄50. Συγκεκριμένα, τρία χρόνια πριν την ολοκλήρωση της πρώτης μετεμφυλιακής δεκαετίας. Το 1957. Τότε, δημοσιεύεται σε συνέχειες (52 τον αριθμόν)«Το Τέλος του Δρόμου» - από τον Μάιο μέχρι και τον Ιούλιο του ίδιου έτους σε μια μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα της εποχής, την εφημερίδα «Ακρόπολις». 

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζω: «Χωρίς να αποφεύγει με ιδιαίτερη επιμονή τον κόσμο, ο γιατρός Δαλέζιος δεν ζούσε μέσα σ’ αυτόν, όσο θα δικαιολογούσε η οικονομική θέση του, η παλιά οικογένεια από την οποία καταγόταν και οι περίφημες σπουδές του. Έβλεπε μερικούς παλιούς φίλους -κι αυτοὺς όμως όχι πολύ συχνά- και απέφευγε τις πολυθόρυβες κοσμικές συγκεντρώσεις. Κοντολογίς ήταν ένας άνθρωπος γοητευτικός κι απλός για κείνους που τον γνώριζαν καλά, παράξενος και μυστηριώδης για τους άλλους, που τον ήξεραν από μακριά. […]

Ακριβώς την ώρα που έμπαινε στην Εκάλη, συνέβη εκείνο που του αναστάτωσε τη ζωή. Η γυναίκα ξεφύτρωσε από το πλάι του δρόμου, σαν να τη γέννησε το σκοτάδι, και μπήκε απότομα στο φωτεινό πλαίσιο των προβολέων του, δυο μέτρα εμπρός από το αυτοκίνητο. Δεν έκανε καμιά προσπάθεια να το αποφύγει - λες κι επεδίωκε να βρεθεί κάτω από τις ρόδες του. […]

— Θα θέλατε να γίνω ερωμένη σας; Τον ρώτησε. Αυτό ήταν ακόμη πιο απροσδόκητο. Ο Δαλέζιος τα ’χασε. Η Ελένη τον κοιτούσε μέσα στα μάτια. Μιλούσε κυνικά και προσπαθούσε να έχει κυνική έκφραση. Μέσα στο βάθος των ματιών της όμως ο Δαλέζιος είδε την άπειρη θλίψη».

Ο  Δαλέζιος είναι το κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος του 1957 που κυκλοφόρησε μόλις φέτος -Ιούλιος του 2016- σε βιβλίο όπου πέραν του εκτεταμένου εισαγωγικού σημειώματος του Ανδρέα Αποστολίδη -λάτρης της αστυνομικής λογοτεχνίας- περιλαμβάνει και  πέντε εικόνες του Μ. Γάλλια με τις οποίες είχαν τα κείμενα στην εφημερίδα. 



Αλλά, τι είναι εν τέλει Το «Τέλος του δρόμου»; «Είναι η απεγνωσμένη ιστορία έρωτα ενός μοναχικού ώριμου γοητευτικού άνδρα και μιας εκπάγλου καλλονής νεαρής γυναίκας, με πράσινα μάτια και πεταχτά μήλα, που είναι το αντικείμενο του πόθου πολλών ανδρών –καλλιτεχνών, κοσμικών και πλουσίων– και έχει ξοδέψει το σώμα της και την ψυχή της με κάθε είδους εραστές», αναφέρεται σε ένα μικρό σημείωμα στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.

Η ιστορία διαδραματίζεται στην Εκάλη, σε πλούσια αθηναϊκά σπίτια, σε γκαλερί τέχνης, στα στέκια των «μοντέρνων ποιητών» και καλλιτεχνών του κέντρου της πόλης, στου Λουμίδη, στου Zonar’s, στο Μπραζίλ, στα κοσμικά Αστέρια της Γλυφάδας, αλλά και στις καλοκαιρινές διακοπές της κοσμικής και κοσμοπολίτικης Μυκόνου. Ο Μαρής, συχνά καυστικός και διακριτικά επικριτικός, στήνει σε αυτό το μυθιστόρημά του ένα θαυμάσιο σκηνικό και μας παρουσιάζει το πορτραίτο της αστικής Αθήνας του 1957. Και όμως σχεδόν 60 χρόνια μετά ο διαχρονικός Μαρής και μαζί του η μεγάλη εικόνα της Αθήνας κερδίζουν το στοίχημα. 

Για το τέλος, κράτησα μια άποψη που έχει διατυπώσει ο Αποστολίδης: « Ο Μαρής γράφει ερωτικά θρίλερ, κατά βάθος σεμνότυφα και ηδονοβλεπτικά. Για να κρατήσουν τα μυθιστορήματά του το ενδιαφέρον του κοινού χρησιμοποίησε την ηδονοβλεψία, το σεξ και το έγκλημα μέσα στον κόσμο της πολυτέλειας και των ασήμαντων ανθρώπων στις παρυφές του ( στην αθηναϊκή κοινωνία της δεκαετίας του ’50 ).

Αν ήθελα να συνοψίσω τον Γιάννη Μαρή, θα έλεγα πως σχημάτισε ένα σταυρόλεξο μυστηρίου και αγωνίας γύρω από ερωτικά και άλλα εγκλήματα που απορρέουν από την εισδοχή των ασήμαντων ή κάλπικων στον κόσμο της πολυτέλειας ένα σταυρόλεξο ή ένα θέατρο σκιών που εκθέτει, αποκαλύπτει, αλλά και ικανοποιεί στο έπακρο τις ανομολόγητες ηδονοβλεπτικές ορέξεις και τις μικροαστικές εμμονές ης εποχής του γύρω από τον πλουτισμό, την ανδροπρέπεια και το σεξ».