Ανακάλυψαν τάφο 4.400 ετών στη Δυτική Σαχάρα με μήκος 54,5 μέτρα: Τι βρέθηκε στο εσωτερικό του

Μια σημαντική ανακάλυψη για την αρχαιολογία της Δυτικής Σαχάρας έφεραν στο φως οι έρευνες επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Χιρόνα στην Ισπανία. Πρόκειται για έναν πέτρινο τάφο συνολικού μήκους 54,5 μέτρων, η ηλικία του οποίου υπολογίζεται σε περισσότερα από 4.000 χρόνια.

Το εύρημα βρίσκεται στην περιοχή Lawash el Telli, κοντά σε μια αρχαία κοίτη ποταμού και στον αρχαιολογικό χώρο με τις βραχογραφίες Sluguilla Lawash. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό African Archaeological Review και αποτελεί την πρώτη φορά που επιτυγχάνεται η άμεση χρονολόγηση ενός τέτοιου ταφικού μνημείου στην περιοχή του Ατλαντικού της Σαχάρας.

Η ιδιαίτερη κατασκευή με τις δύο «κεραίες»
Ο τάφος ξεχωρίζει για την ασυνήθιστη αρχιτεκτονική του. Στο ένα άκρο του υπάρχει ένας ελλειψοειδής λιθοσωρός, μήκους περίπου 12,5 μέτρων, από τον οποίο ξεκινούν δύο μακριές σειρές λίθων με κατεύθυνση προς τα ανατολικά. Οι δύο αυτές προεκτάσεις θυμίζουν κεραίες και αποτελούν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της συγκεκριμένης κατηγορίας ταφικών μνημείων, που είναι γνωστά ως «τάφοι με κεραίες» (antennae tumuli). Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν πλάκες και ογκόλιθοι από τοπικό ασβεστόλιθο, οι οποίοι τοποθετήθηκαν απευθείας στο έδαφος, χωρίς τη χρήση κονιάματος ή άλλου συνδετικού υλικού. Το ψηλότερο σημείο του μνημείου δεν ξεπερνά τα τρία μέτρα.

Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2018 και αποκάλυψε τα λείψανα ενός ενήλικου ατόμου, το οποίο εκτιμάται ότι ήταν μεταξύ 25 και 35 ετών όταν πέθανε. Η κατάσταση διατήρησης των οστών ήταν ιδιαίτερα κακή και οι ερευνητές δεν κατάφεραν να προσδιορίσουν το φύλο του. Από τη θέση των οστών, οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν ότι το σώμα είχε τοποθετηθεί ανάσκελα, με το κεφάλι προς τον νότο και τα πόδια λυγισμένα προς τα δυτικά. Δίπλα στον σκελετό εντοπίστηκαν τέσσερις μικρές, κυκλικές χάντρες κατασκευασμένες από κέλυφος αυγού στρουθοκαμήλου. Πρόκειται για τα μοναδικά αντικείμενα που βρέθηκαν στο εσωτερικό του τάφου και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πιθανότατα αποτελούσαν μέρος κάποιου προσωπικού κοσμήματος του νεκρού.

Πώς προσδιορίστηκε η ηλικία του τάφου
Η ακριβής χρονολόγηση τέτοιων μνημείων αποτελούσε μέχρι σήμερα σημαντική πρόκληση, καθώς τα ανθρώπινα λείψανα στην περιοχή διατηρούνται δύσκολα και συχνά απουσιάζουν άλλα υλικά κατάλληλα για επιστημονική ανάλυση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι αρχικές προσπάθειες χρονολόγησης με τη μέθοδο του άνθρακα-14 δεν απέδωσαν αποτελέσματα, εξαιτίας της κακής διατήρησης του κολλαγόνου στα οστά. Οι ερευνητές επανήλθαν το 2025, αξιοποιώντας το ανόργανο τμήμα των οστών, γνωστό ως βιοαπατίτη. Με δύο αναλύσεις κατάφεραν τελικά να προσδιορίσουν ότι η ταφή πραγματοποιήθηκε πριν από 4.417 έως 4.100 χρόνια.

Το αποτέλεσμα αυτό τοποθετεί την κατασκευή του μνημείου περίπου στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ. και επιβεβαιώνει για πρώτη φορά με άμεση χρονολόγηση τη χρήση των συγκεκριμένων κατασκευών ως ταφικών μνημείων.

Το μυστήριο που παραμένει άλυτο
Παρά τα σημαντικά ευρήματα, αρκετά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί οι άνθρωποι που κατασκεύασαν αυτούς τους τάφους πρόσθεταν τις δύο μακριές πέτρινες προεκτάσεις ούτε ποια ήταν η σημασία του ανατολικού προσανατολισμού τους.

Μία από τις ερμηνείες που έχουν προταθεί σε προηγούμενες έρευνες είναι ότι ο προσανατολισμός ενδέχεται να σχετιζόταν με αστρονομικές παρατηρήσεις, ωστόσο δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία για να επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται περισσότερες ανασκαφές και συγκριτικές μελέτες, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τις ταφικές παραδόσεις των προϊστορικών κοινοτήτων της Σαχάρας.

www.gazzetta.gr