Χαράλαμπος Ανθόπουλος

Η επικράτηση του «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα ήταν πιθανή, αλλά κανείς δεν είχε προβλέψει ότι το «ΟΧΙ» θα έφτανε στο 61,31%, με διαφορά πάνω από 20 μονάδες από το «ΝΑΙ». Αντιστοίχως, στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου δεν ήταν αναμενόμενο, υπό τις δεδομένες συνθήκες, το μέγεθος της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ: 35,46% έναντι 28,10% της Νέας Δημοκρατίας. Ωστόσο, μετά τις εκλογές αυτές συνέβη κάτι ασυνήθιστο: άρχισε, σχεδόν αμέσως, η δημοσκοπική πτώση του κυβερνώντος κόμματος, χωρίς να υπάρχει η έστω ολιγόμηνη «περίοδος χάριτος» για τον νικητή των πρόσφατων εκλογών.

Και από τον Ιανουάριο 2016, μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Νέας Δημοκρατίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης εμφανίζεται σταθερά πρώτο σε όλες τις δημοσκοπήσεις, με ευρύ μάλιστα προβάδισμα σε διψήφιο επίπεδο. Αυτή η δυσμενής εκλογική πρόγνωση άρχισε να εσωτερικεύεται κατά κάποιον τρόπο από το κυβερνών κόμμα, το οποίο προχώρησε τον Ιούλιο του 2016 σε αλλαγή του εκλογικού νόμου και την καθιέρωση ενός συστήματος σχεδόν «καθαρής» αναλογικής, με κατάργηση του bonus των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα. Ωστόσο, η τροποποίηση του εκλογικού συστήματος δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία των 200 βουλευτών και έτσι το νέο εκλογικό σύστημα θα ισχύσει από τις μεθεπόμενες εκλογές.

Ενδεχομένως, ένα σύστημα «διορθωμένης» αναλογικής, με μικρότερο bonus στο πρώτο κόμμα (π.χ. 30 εδρών), θα μπορούσε ίσως να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, αυτό όμως προϋπέθετε μια συμφωνία στο θέμα αυτό με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη και το Ποτάμι, την οποία δεν επεδίωξε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Εν τω μεταξύ, η δημοσκοπική πτώση του ΣΥΡΙΖΑ συνεχίστηκε και μόλις από το τελευταίο τρίμηνο του 2017 παρατηρήθηκε κάποια ανάκαμψη, χωρίς να υπάρχει όμως μεταβολή της γενικής τάσης.

Τόσο για τη Νέα Δημοκρατία όσο και για τον ΣΥΡΙΖΑ η στρατηγική της πόλωσης στις ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου είναι μονόδρομος. Για τη Νέα Δημοκρατία, επειδή μια επιβλητική νίκη (με διαφορά τουλάχιστον 7 μονάδων) θα αποτελέσει το πρόκριμα της νίκης της και στις βουλευτικές εκλογές και ίσως και της αυτοδυναμίας της με τη βοήθεια του bonus. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, επειδή δεν υπάρχει άλλος τρόπος για την αύξηση της συσπείρωσής του, αλλά και για την εδραίωσή του στον χώρο της Κεντροαριστεράς, με συμπίεση του ΚΙΝ.ΑΛ.

Τίποτε όμως δεν έχει κριθεί ακόμη, εκτός ίσως από τη νίκη της Νέας Δημοκρατίας, όχι όμως και το μέγεθός της, που είναι και το μείζον διακύβευμα αυτής της αναμέτρησης.

Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα αν το ΚΙΝ.ΑΛ. καταφέρει να επαναπατρίσει μέρος των παλαιών ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που μετακινήθηκαν προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

Οσον αφορά τα δύο αυτά ζητήματα, που συνδέονται άλλωστε μεταξύ τους, θα έχουμε πιο σαφή εικόνα μόνο την τελευταία εβδομάδα πριν από τις ευρωεκλογές, ενδεχομένως και τις τελευταίες ημέρες. Είναι δηλαδή αβέβαιο ακόμη αν οι ευρωεκλογές θα είναι πράγματι πολιτικά αποφασιστικές για τις εθνικές εκλογές.