Μιχάλης Στούκας

Οι κοσμογονικές αλλαγές των τελευταίων ετών ,δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστη την εκπαίδευση στη χώρα μας. Ήδη από το Δημοτικό Σχολείο οι μαθητές και οι μαθήτριες των πρώτων τάξεων του οποίου καλούνται να αντιμετωπίσουν γνωστικά αντικείμενα που μέχρι πριν λίγα χρόνια διδάσκονταν στις τελευταίες.

Καθώς τα παιδιά φορτώνονται και με άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες (ξένες γλώσσες, αθλητισμός, μουσική κλπ.) αρχίζουν από πολύ νωρίς να εμφανίζονται μαθησιακά κενά. Παρατηρείται έτσι το φαινόμενο τα τελευταία χρόνια, να λειτουργούν φροντιστήρια με διάφορους εξωραϊστικούς τίτλους (κέντρο μελέτης κλπ.) στα οποία καταφεύγουν οι γονείς μην μπορώντας συχνά και αυτοί, είτε λόγω εργασίας είτε λόγω άγνοιας, για να βοηθήσουν τα παιδιά τους.

Και βέβαια η κατάσταση αυτή συνεχίζεται και μεγεθύνεται στο Γυμνάσιο και το Λύκειο. Αν κάποτε τα φροντιστήρια στο Γυμνάσιο αφορούσαν ελάχιστο μέρος των μαθητών, σήμερα αφορούν πολύ περισσότερους. Και το αποκορύφωμα της εξωσχολικής βοήθειας έρχεται στο Λύκειο. Ελάχιστες και ελάχιστοι καταφέρνουν κάθε χρόνο να εισαχθούν στα υψηλόβαθμα, τουλάχιστον, Α.Ε.Ι. χωρίς τη βοήθεια φροντιστηρίων.

Και δεν αναφερόμαστε μόνο σε οργανωμένα φροντιστήρια φυσικά, αλλά και σε ιδιαίτερα μαθήματα τα οποία παραδίδονται κατά κόρον. Υπάρχουν ειδικά σάιτ στα οποία μπορεί κανείς να βρει εκπαιδευτικό, είτε της πρωτοβάθμιας είτε της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κάθε ειδικότητας για να προσφέρει πρόσθετη βοήθεια στα παιδιά του. Βέβαια το κόστος της «οικοδιδασκαλίας», όπως αποκαλούνται τα ιδιαίτερα μαθήματα είναι πολύ μεγάλο και μια μέση ελληνική οικογένεια επιβαρύνεται με σημαντικά χρηματικά ποσά, για τη δωρεάν παιδεία.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία NESSE, το 2010 οι Έλληνες ξόδεψαν 952 εκατομμύρια ευρώ σε φροντιστήρια! Ακολουθούν οι Ισπανοί, με 450 εκ. ευρώ, οι Ιταλοί με 420 εκ. ευρώ και οι Κύπριοι με 111 εκ. ευρώ. Στον αντίποδα οιι Γάλλοι ξόδεψαν 2,2 εκ. ευρώ και οι Γερμανοί, μόλις 1,5 εκ. ευρώ!
Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία του 2013 στην Ελλάδα λειτουργούσαν περισσότερα από 2.500 φροντιστήρια (800 περίπου από αυτά βρίσκονται στην Αθήνα και 200 στη Θεσσαλονίκη).

Την ίδια χρονιά οι Έλληνες δαπάνησαν 1,05 δις ευρώ σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα για την προετοιμασία των παιδιών τους σε μαθήματα του Γυμνασίου και του Λυκείου! Η δε προετοιμασία ενός μαθητή σε οργανωμένο φροντιστήριο Μέσης Εκπαίδευσης στα σχολικά μαθήματα από την Α’ Γυμνασίου ως και την Γ’ Λυκείου κοστίζει, τουλάχιστον 14.000 ευρώ!

Το μέσο μηνιαίο κόστος για ιδιαίτερα μαθήματα μιας μαθήτριας ή ενός μαθητή της Β’ Λυκείου έφτανε το 2013 τα 350 ευρώ (!), ενώ για μαθήτρια ή μαθητή της Γ΄ Λυκείου εκτοξευόταν στα 700 ευρώ (!) τον μήνα.

Τα στοιχεία είχε παρουσιάσει ο τότε πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος (των νόμιμων, οργανωμένων φροντιστηρίων δηλαδή) Γιάννης Βαφειαδάκης. Οι ιδιοκτήτες φροντιστηρίων, στρέφονταν εναντίον των εκπαιδευτικών του Δημοσίου που παραδίδουν ιδιαίτερα μαθήματα, υπενθυμίζοντας τον νόμο 1566/85 σύμφωνα με τον οποίο: «Απαγορεύεται η παράδοση ιδιαίτερων μαθημάτων από δασκάλους του Δημοσίου και οι παραβάσεις επισύρουν φυλάκιση μέχρι τριών ετών, ενώ συνιστά πειθαρχικό αδίκημα, για το οποίο μπορεί να επιβληθεί και η ποινή της οριστικής παύσης από την εργασία». Από το 2010 έως το 2013, υπολογίστηκε ότι τα παράνομα ιδιαίτερα μαθήματα που παραδίδονται από εκπαιδευτικούς, χωρίς αποδείξεις, κόστισαν στις ελληνικές οικογένειες 2,5 δις ευρώ (!), ένα πραγματικά ασύλληπτο ποσό. Φυσικά, η φοροδιαφυγή από αυτά ανέρχεται σε πολλές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Γιατί συμβαίνουν όμως όλα αυτά; Οι γονείς εκόντες – άκοντες (θέλοντας και μη), στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν τα παιδιά τους να εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προσπαθούν να τους προσφέρουν ό,τι καλύτερο μπορούν, μη φειδόμενοι χρημάτων.

Η κατάσταση στα Δημόσια Σχολεία είναι λίγο – πολύ γνωστή. Οι περισσότεροι μαθητές «παρακολουθούν» τα μαθήματα, χωρίς να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή, έχοντας στο μυαλό τους τις ώρες του διαλείμματος και το πότε θα σχολάσουν. Μοιραία, οι όποιες γνώσεις λαμβάνουν, τους παρέρχονται από τα φροντιστήρια (ιδιαίτερα και οργανωμένα). Οι εκπαιδευτικοί, μην έχοντας τις περισσότερες φορές διάθεση να ξεφύγουν από τα στενά πλαίσια των σχολικών βιβλίων, λειτουργούν διεκπεραιωτικά. Πολλοί στέκονται στις χαμηλές, όπως θεωρούν, απολαβές τους, στα δώρα που «κόπηκαν» και στις πρόσθετες εργασίες που αναλαμβάνουν να εκτελέσουν εντός και εκτός σχολείου, στο πλαίσιο των υποχρεώσεών τους.

Καλύτερα είναι τα πράγματα στα Ιδιωτικά Σχολεία, τα δίδακτρα των οποίων όμως είναι απλησίαστα για τις περισσότερες ελληνικές οικογένειες .

Κατά την άποψή μας, οι μεγαλύτερες ευθύνες για τα αδιέξοδα του Υπουργείου Παιδείας στην Ελλάδα ανήκουν στις πολιτικές ηγεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, διαχρονικά βέβαια. Αναλυτικά προγράμματα εκτός πραγματικότητας, απαρχαιωμένα σχολικά βιβλία και έλλειψη κινήτρων αποδοτικότητας σε εκπαιδευτικούς, είναι μερικές από τις ευθύνες αυτές.

Και η NESSE στη μελέτη του 2010 θεωρεί ότι οι γονείς ξοδεύουν τα χρήματα για φροντιστήρια, προκειμένου τα παιδιά τους «να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ανταγωνισμού που δημιουργούνται από τα ίδια τα εκπαιδευτικά συστήματα». Και αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης με τα εξαιρετικά εκπαιδευτικά συστήματα, τα φροντιστήρια είναι σχεδόν άγνωστα.

Πρόσφατα η κυρία Κεραμέως δήλωσε ότι κάποια από τα σχολικά βιβλία έχουν γραφτεί το 1998 και δρομολογείται (25 χρόνια μετά…) η αντικατάστασή τους. Κοινώς, όταν οι άλλοι ταξιδεύουν με διαστημόπλοια, εμείς μετακινούμαστε με αραμπάδες…

Όσο, για τα παταγώδη ποσοστά αποτυχία των μαθητών της Γ’ Λυκείου σε κάποια μαθήματα, όπως π.χ. τα Μαθηματικά, που αποτελούν πονοκέφαλο για μαθητές όλων των σχολικών βαθμίδων, εκτός από τα βιβλία (είναι χαρακτηριστικό ότι ένας μαθητής που γνωρίζει άριστα τη θεωρία και τις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου των Μαθηματικών της Γ’ Λυκείου, πολύ δύσκολα θα ξεπεράσει τη βάση του δέκα…) , ευθύνη υπάρχει και στους θεματοθέτες του Υπουργείου Παιδείας, που επιλέγουν για τις πανελλήνιες εξετάσεις θέματα που δεν έχουν διδαχτεί στις σχολικές αίθουσες, οδηγώντας μοιραία τους υποψήφιους φοιτητές στη μέγγενη των φροντιστηρίων, ιδιαίτερων και οργανωμένων…

Όσο για το αν οι υποψήφιοι των επαρχιακών χωριών και κωμοπόλεων, έχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με εκείνους των μεγάλων αστικών κέντρων, αυτό είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία με κοινωνικό υπόβαθρο που θα μας απασχολήσει στο μέλλον…