Στέφανος Τζανάκης

Οι επιπτώσεις του πολέμου δεν αφορούν μόνον τους αμέσως εμπλεκόμενους: δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον πλανήτη βιώνουν φοβερές συνέπειες για κάτι που συμβαίνει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά τους – από τις τεράστιες ανατιμήσεις στην ενέργεια ως την αναγκαστική άνοδο των επιτοκίων που προκαλεί η αναπόφευκτη , εξ αυτού του λόγου, άνοδος του πληθωρισμού.

Το αιματηρό «επεισόδιο» - με την λανθασμένη ή συνειδητή, κανείς δεν γνωρίζει – ρίψη πυραύλων εντός της επικράτειας της Πολωνίας ήταν ένα σημείο καμπής στην σύρραξη. Για κάποιες ώρες – και πάντως ως την στιγμή που ο πρόεδρος Μπάιντεν ενημέρωσε ότι επρόκειτο για ουκρανικό πύραυλο, η Υφήλιος κρατούσε την ανάσα της. Αν η Ρωσία είχε αποφασίσει να επιτεθεί – έστω και «συμβολικά» σε μία χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, δεν θα υπήρχε οδός επιστροφής.

Στο ενδιάμεσο, η ουκρανική ηγεσία είχε προλάβει να ζητήσει εμπλοκή της Συμμαχίας – και με τον τρόπο αυτόν, δοκίμασε και έμαθε τα όρια της Δύσης: οι ΗΠΑ ξεκαθάρισαν ότι δεν είναι διατεθειμένες να ανοίξουν την πόρτα του πυρηνικού φρενοκομείου για χάρη της ουκρανικής ηγεσίας.

Στο πολεμικό πεδίο, τα πράγματα είναι τώρα όπως ήταν και πριν από μερικούς μήνες, όταν η ρωσική εισβολή άρχισε να καταλαγιάζει: καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει την δύναμη για μία ολοκληρωτική νίκη, αν δεν μπουν στη μέση τα πυρηνικά. Μπορεί οι ουκρανικές δυνάμεις να ανακατέλαβαν την Χερσώνα, που θεωρείται η «πύλη» της Κριμαίας, αλλά απέχουν πολύ από το να μπορέσουν να την επανακτήσουν. Το ίδιο ισχύει και για τις ρωσόφωνες περιοχές του Ντονμπάς.

Όμως και οι Ρώσοι είναι πλέον σε μία θέση που δεν μπορούν να αντεπιτεθούν: το γεγονός ότι οχυρώνουν τις θέσεις τους στην ανατολική όχθη του Δνείπερου στην περιοχή της Χερσώνας αποδεικνύει ότι στη σκέψη της ρωσικής ηγεσίας είναι πλέον η διατήρηση κάποιων «κεκτημένων» και όχι η περιβόητη «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας, δηλαδή η κατάργηση της κρατικής της οντότητας, όπως φαινόταν να είναι η διάθεση του Πούτιν κατά την διάρκεια της εισβολής.

Προφανώς, ουδείς μπορεί να ζητήσει από τον πρόεδρο της Ουκρανίας να σταματήσει να ονειρεύεται την επιστροφή στα σύνορα του 2014, πριν από την πρώτη εισβολή της Ρωσίας στα ουκρανικά εδάφη. Είναι δικαίωμα κάθε χώρας να μην συμφωνήσει με τον ακρωτηριασμό της, έστω και υπό τις ειδικές συνθήκες που ισχύουν στην συγκεκριμένη περίπτωση – ας μην ξεχνάμε ότι 31 χρόνια πριν, Ουκρανοί και Ρώσοι ήταν πολίτες της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μετακινούνται Ουκρανοί στη Ρωσία και Ρώσοι στην Ουκρανία, να παντρεύονται μεταξύ τους, να δημιουργούνται επιχειρηματικές σχέσεις. Σήμερα, αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις Ρώσοι πολεμούν εναντίον Ρώσων, όπως και Ουκρανοί πολεμούν εναντίον Ουκρανών: ένας εμφύλιος μέσα σε μία εισβολή.

Στον πόλεμο, καμία πλευρά δεν είναι υποχρεωμένη να πηγαίνει με τον σταυρό στο χέρι – αλλά οι πάντες έχουν υποχρέωση να διαβάζουν σωστά τις εξελίξεις: ο Πούτιν είχε κάποιες επιτυχίες στον πόλεμο πολιτικής που εξαπέλυσε κατά της Ευρώπης, αλλά ο εκλεκτός του, ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν τα πήγε καλά στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Με τις επιλογές του οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν την ευκαιρία να ελέγξουν την Γερουσία – ο Τράμπ τελείωσε, αλλά πλέον ο πρόεδρος Μπάιντεν πιέζει ανοικτά την Ουκρανία να διαπραγματευτεί.

Από την άλλη πλευρά, ο Ζελένσκι πήρε – αν πήρε – το μήνυμα ότι η Δύση ανεχόταν μία χαρά αυτό που προέκυψε το 2014, με την Κριμαία προσαρτημένη και το μεγαλύτερο μέρος του Ντονμπάς σε μία υβριδική κατάσταση. Οκτώ χρόνια και μερικές χιλιάδες νεκρούς αργότερα, το πιο λογικό είναι να τελειώσει με βάση την διπλωματία ένας πόλεμος που δεν οδηγεί πουθενά.