«Υπάρχουν εγκλήματα που εκτελούνται εντός των ορίων του νόμιμου και του επιτρεπτού. Αυτά τα εγκλήματα παραμένουν αδιόρατα και ανεξιχνίαστα, προϋποθέτουν εκλεπτυσμένη μεθοδολογία, υψηλή νοημοσύνη και είναι φρικτά» γράφει η σημαντική Αυστριακή συγγραφέας
Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν αναφερόμενη στο έργο της «
Ρέκβιεμ για τη Φάνι Γκόλντμαν» που θα παρουσιάζεται, από τις 17 έως τις 20 Ιουλίου, στην
Πειραιώς 260 (Χώρος Ε), σε σκηνοθεσία Ζωής Χατζηαντωνίου στο πλαίσιο του
Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.
Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό έργο με κεντρικό θεματικό άξονα την
πατριαρχία και τους έμμεσους τρόπους με τους οποίους μπορεί να καταστρέψει ολοκληρωτικά μια γυναίκα.
Η όμορφη ηθοποιός Φάνι Γκόλντμαν σχετίζεται με τον άγνωστο αλλά φιλόδοξο συγγραφέα Τόνι Μάρεκ. Αυτός, αφού εκμεταλλευτεί τις γνωριμίες της, την εγκαταλείπει για μια νεότερη γυναίκα και κάνει στη συνέχεια τη ζωή της αντικείμενο του πρώτου επιτυχημένου βιβλίου του. Τα πράγματα που εκείνη του είχε διηγηθεί τις νύχτες όταν ήταν ξαπλωμένη δίπλα του, τα απογεύματα όταν περπατούσαν στο δάσος, όταν έπιναν τον καφέ τους, όσα του είχε πει – και στα δυο χρόνια που ήταν μαζί τού τα είχε πει όλα -, βρίσκονταν στις σελίδες του βιβλίου του.
Η ηθοποιός αρρωσταίνει θανάσιμα όταν κάτι πρωτόγνωρο εμφανίζεται και εξαπλώνεται σαν καρκίνωμα στο σώμα, στο μυαλό και στο νευρικό της σύστημα: το μίσος. Εγκαταλελειμμένη και παραδομένη στο αλκοόλ, αρρωσταίνει. Το μίσος την οδηγεί στον θάνατο.
Η σκηνοθέτιδα
Ζωή Χατζηαντωνίου μιλάει για το πώς η
παράσταση ισορροπεί ανάμεσα σε μια ιστορία ερωτικής προδοσίας και ένα είδος θρησκευτικού δράματος και το πώς τελικά η ανθρώπινη κοινωνία μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο τέλεσης των τελειότερων εγκλημάτων: «Η παράσταση δανείζεται στοιχεία από τη λειτουργία ενός εκκλησιαστικού ρέκβιεμ και στοιχεία από την αρχαία αιγυπτιακή αντίληψη για τη δοκιμασία που περνούσε το σώμα και η ψυχή των νεκρών προκειμένου να περάσουν στην επόμενη ζωή «χωρίς βαριά καρδιά» και να αναπαυθούν.
Πρόκειται για μια ακολουθία επεισοδίων από τη ζωή της Φάνι Γκόλντμαν, χωρισμένη σε κεφάλαια, μέσα σε ένα είδος ambient, μυστικιστικής τελετουργίας. Αφηγηματικά και διαλογικά μέρη, αναπαράσταση γεγονότων εξωτερικών και εσωτερικών που δε φτάνει ποτέ στον βαθμό του ρεαλισμού, σκηνές της ζωής και της σκέψης της Φάνι Γκόλντμαν μέσα σε ηχοτοπία που λειτουργούν ως ψυχικά τοπία και δημιουργούν διακυμάνσεις έντασης. Μέσα σε τέτοια τοπία ήχου και εικόνας αναπαρίσταται το δράμα της Φάνι, σαν ένα είδος θρησκευτικού δράματος, ενός Πάθους. Ταυτόχρονα, συντελείται μια διαδικασία κρίσεως, μιας θείας δίκης, προκειμένου να έρθει η συγχώρεση, η ησυχία και η έξοδος από τη νύχτα μέσα από την οποία περνάει η Φάνι και κατά τη διάρκεια της οποίας κρίνει τον εαυτό της ένοχο για τη σιωπή και την πτώση της.
Γεμάτος αναφορές από τη Βίβλο, εξιστορώντας κατά τα άλλα, θα έλεγε κανείς, μια μπανάλ ιστορία ερωτικής προδοσίας, ο λόγος της Μπάχμαν διαθέτει μια συμπιεσμένη ενέργεια που δεν κορυφώνει, αλλά προτείνει μια εσωτερική, βραδυφλεγή ανάπτυξη, γεμάτη κενά και ασυνέχειες, αφού πρόκειται για ημιτελές μυθιστορηματικό έργο. Η ίδια η Μπάχμαν δεν πρόλαβε να φτάσει στο στάδιο της σύνθεσης του υλικού. Θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τη "διάσπαρτη" ιστορία ως εξής: η ζωή μια ωραίας γυναίκας με ωραίους ώμους που μια μέρα ένας φιλόδοξος μικροαπατεώνας, ένας νεόπλουτος, που ό,τι είδε, ό,τι άκουσε το μετέτρεψε χωρίς περιστροφές σε κέρδος, την έκανε best seller. Η αφήγησή της γίνεται αφήγηση δική του.
Ωστόσο, δεν κρίνεται αυτός, αλλά η Φάνι και μάλιστα από αυτήν την ίδια, αφού ακολουθεί την ίδια, παλαιά ιστορία της γυναίκας που μπαίνει μοιρολατρικά, από μια ανόητη αξιοπρέπεια, από δειλία, από ατολμία, από ντροπή, από το φόβο ενός περίγυρου, στο ρόλο του αμνού, του σφάγιου προκειμένου η ζωή να συνεχιστεί κανονικά για όλους τους άλλους πλην της ίδιας. Προσβεβλημένη από μίσος, καταδικασμένη σε μια εκδίκηση που δεν μπορεί να πάρει, στρέφει το μίσος στον εαυτό της. Μέσα σε ένα τελευταίο παραλήρημά πριν το “φυσικό” της θάνατο, συνδέει τον εαυτό της με όλα τα γυναικεία Θύματα της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας κι εμείς γινόμαστε μάρτυρες ενός ανομολόγητου δράματος, ενός αφανισμού, που δεν ήταν θάνατος αλλά φόνος. Η ανθρώπινη κοινωνία είναι, για την Μπάχμαν, ο τόπος των τελειότερων εγκλημάτων, αυτών που παραμένουν παντοτινά αδιόρατα και ανεξιχνίαστα».
Το «Ρέκβιεμ για τη Φάνι» Γκόλντμαν της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν
(1926-1973), αποτελεί το σχεδίασμα ενός μυθιστορήματος που προοριζόταν να γίνει μέρος ενός κύκλου έργων με τον τίτλο Τρόποι θανάτου. Περιγράφοντας ιστορίες γυναικών, η Μπάχμαν, που πέθανε και η ίδια κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες, ερευνά τους τρόπους εξόντωσης της γυναικείας υπόστασης εντός της πατριαρχικής λογικής που ορίζει την ιστορία, την πολιτική, τη θρησκεία, την οικογένεια, ακόμη και την ίδια τη γυναικεία αυτοαντίληψη.
Πώς εισχωρεί στη γλώσσα και στις σχέσεις ο λανθάνων φασισμός της καθημερινότητας; Πώς αποβάλλεται τελικά η γυναικεία υποκειμενικότητα από έναν κόσμο στον οποίο δεν έχει θέση;
Στην παράσταση συμμετέχει ένας θίασος αποτελούμενος από αξιόλογης ηθοποιούς μεταξύ των οποίων οι Χαρά Μάτα Γιαννάτου, Άννα Καλαϊτζίδου, Αλεξία Καλτσίκη και Ελίνα Ρίζου.
Ειδήσεις σήμερα:
«Με έστειλαν στο νοσοκομείο για μία selfie», λέει ο Βρετανός τουρίστας που ξυλοκοπήθηκε από μπράβους στον Λαγανά
Ο Σασμός έριξε αυλαία με το πιο συγκινητικό φινάλε - Τα σχόλια στο Twitter
Πρωταγωνίστρια ερωτικών ταινιών αποκαλύπτει στον Θεοδωράκη ποιον οργασμό απολαμβάνει