Κίνηση-ματ από τον Καρβέλα στην κόντρα με τη Βίσση: Υπέρ του δημιουργού η νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα

Μπορεί ο Νίκος Καρβέλας να απαγορεύσει για πάντα στην Άννα Βίσση να ερμηνεύει τα τραγούδια του που αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία του προσωπικού δισκογραφικού ρεπερτορίου της; Αυτό το ερώτημα πρωταγωνιστεί τις τελευταίες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της πρωτοφανούς για την πολύχρονη σχέση τους, ιδιαίτερα σφοδρής σύγκρουσής τους που τούς έχει φέρει πλέον σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα.

Αρχικά, θα πρέπει να καταστεί ξεκάθαρο πως η ισχύουσα νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ του δημιουργού, δηλαδή του συνθέτη και του στιχουργού, και δεν αναγνωρίζει στον ερμηνευτή κανένα δικαίωμα επί του τραγουδιού παρά μόνον επί της δικής του ερμηνείας, γι΄αυτό, εξάλλου και ονομάζεται συγγενικό δικαίωμα. Δηλαδή, η Άννα Βίσση δεν έχει δικαιώματα πάνω στα τραγούδια που τής έχει γράψει ο Νίκος Καρβέλας κι ας έχουν γίνει επιτυχίες με τη φωνή της.

Από την άλλη πλευρά, τα πνευματικά δικαιώματα του δημιουργού έχουν δύο σκέλη: το περιουσιακό δικαίωμα που αφορά στην έκδοση αδειών χρήσης και στον έλεγχο - είσπραξη του νόμιμου ποσοστού από τη δημόσια χρήση του έργου του και το ηθικό δικαίωμα να έχει απόλυτο έλεγχο του έργου του, το οποίο μάλιστα είναι πολύ ισχυρό νομικά και δεν μεταβιβάζεται. Αυτό σημαίνει πως ο Νίκος Καρβέλας, εάν επιθυμούσε, κάνοντας χρήση του ηθικού του δικαιώματος, θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση της συναυλίας της Άννας Βίσση στο ΟΑΚΑ καταθέτοντας ασφαλιστικά μέτρα, μια νομική κίνηση που γίνεται επί συγκεκριμένου γεγονότος χρήσης. Δεν το έκανε.

Μέχρι προσφάτως το περιουσιακό δικαίωμα του Νίκου Καρβέλα ασκούσε, μέσω σύμβασης με τον ίδιο,  ένας εκ των δύο εγχώριων οργανισμών συλλογικής διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων, η  «Αυτοδιαχείριση» η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, τηρεί ουδέτερη στάση στη διαμάχη μιας και είναι μέλος της και η Άννα Βίσση με την ιδιότητα της στιχουργού. Από εκεί ζητήθηκε και δόθηκε, απολύτως νόμιμα, η άδεια για την πραγματοποίηση της συναυλίας στο ΟΑΚΑ αφού προηγουμένως είχε κατατεθεί η συμφωνηθείσα προκαταβολή, ύψους 250.000, ενώ η εξόφληση θα γίνει, όπως προβλέπεται, άμεσα, μετά τον σχετικό υπολογισμό με βάση την αναλυτική λίστα τραγουδιών του δημιουργού που συμπεριλήφθηκαν στο πρόγραμμα αλλά τις διαφορετικές τιμές των εισιτηρίων.

Αυτή ωστόσο ήταν, όπως φαίνεται, η τελευταία φορά που η «Αυτοδιαχείριση» έδωσε άδεια δημόσιας εκτέλεσης των τραγουδιών του Νίκου Καρβέλα καθώς, όπως έγινε γνωστό μέσα από ανακοίνωση της δικηγόρου του, Αρχοντούλας Παπαπαναγιώτου, λίγες ημέρες μετά την διεξαγωγή της συναυλίας, στις 30 Σεπτεμβρίου, ο συνθέτης ανακάλεσε την εξουσιοδότησή του προς τον οργανισμό να παραχωρεί άδειες για την ζωντανή εκτέλεση των τραγουδιών του σε συναυλίες, ζωντανές εμφανίσεις, νυχτερινά κέντρα κ.α. Ο καθένας λοιπόν που επιθυμεί να ερμηνεύσει live ένα τραγούδι του, συμπεριλαμβανομένης και της Άννας Βίσση, θα πρέπει, κάθε φορά, να ζητά και να εξασφαλίζει άδεια αποκλειστικά από τον ίδιο και αν δεν το κάνει θα κινδυνεύει με αυτόφωρο!

Αυτή είναι η πιο σκληρή αλλά και πιο ασφαλής νομικά γραμμή που θα μπορούσε θα ακολουθήσει ο Νίκος Καρβέλας καθώς εάν δεν έπαιρνε στα χέρια του τα εκτελεστικά δικαιώματα των τραγουδιών του θα έπρεπε να καταθέτει ασφαλιστικά μέτρα κάθε φορά που η Άννα Βίσση ή οποιοδήποτε άλλος που δεν επιθυμούσε, σκόπευε να τραγουδήσει ζωντανά τα τραγούδια του, και να αποδεικνύει με στοιχεία πως οι ερμηνείες αυτές βλάπτουν τον ίδιο ως καλλιτέχνη ή το έργο του . Προς το παρόν, λοιπόν, δεν κάνει χρήση του ηθικού του δικαιώματος απαγορεύοντας την εκτέλεση των τραγουδιών του στην την Άννα Βίσση , την καθιστά, όμως,  διαρκώς και απολύτως εξαρτώμενη από τις προθέσεις του, τις διαθέσεις του, τις καλλιτεχνικές απόψεις του και, βεβαίως, τις οικονομικές απαιτήσεις του. Πρόκειται για μια κίνηση ματ, μια επίδειξη ισχύος με τη συνδρομή του νόμου μέσα από την οποία περνά το μήνυμα πως δεν μπορούν να τον παραγκωνίσουν. 

Επιπλέον, ο Νίκος Καρβέλας θα διαχειρίζεται από δω και στο εξής ατομικά και τα μηχανικά δικαιώματα αναπαραγωγής των τραγουδιών σε υλικούς ή και άυλους φορείς ήχου ή ήχου και εικόνας, καθώς και τα on demand δικαιώματα, δηλαδή δίσκους, cd, βίντεο κλιπ και ψηφιακές πλατφόρμες  όπως το Spοtify, το YοuTube κ,α, ενώ θα συνεχίσει τη συνεργασία του με την «Αυτοδιαχείριση»  μόνο όσο ν αφορά  στον έλεγχο  και την είσπραξη των πνευματικών του δικαιωμάτων από την χρήση των τραγουδιών του σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, μπαρ, εστιατόρια, καφέ κ.α.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Άννα Βίσση δεν μπορεί πλέον να τραγουδά τα περισσότερα τραγούδια του ρεπερτορίου της, εξού και ακυρώθηκαν οι προγραμματισμένες για τον χειμώνα εμφανίσεις της στο «Αθηνών Αρένα» το οποίο αγόρασε ο εφοπλιστής Γιάννης Κούστας έναντι 20.000.000 ευρώ, προκειμένου να ανακαινιστεί εκ βάθρων για να φιλοξενήσει τα μουσικά σόου που θα σχεδιάζει η τραγουδίστρια μαζί  με της στενή πλέον συνεργάτιδά της και συζύγό του, Δήμητρα Κούστα, με την οποία δημιούργησε την εταιρεία παραγωγής D&A. Η επίσημη δικαιολογία της αναβολής που ανακοινώθηκε στους μουσικούς της, μετά τη συναυλία στο ΟΑΚΑ και έκανε λόγο για καθυστέρηση των έργων ανακαίνισης ήταν, πιθανότατα, προσχηματική. 

Η ερμηνεύτρια έχει το δικαίωμα να προσφύγει δικαστικά εναντίον του συνθέτη προσπαθώντας να αποδείξει την καταχρηστικότητα της άρνησης χορήγησης άδειας ζωντανής εκτέλεσης των τραγουδιών του. Όλα αυτά όμως θα κοστίσουν ακριβά σε χρήμα, χρόνο και ψυχολογική φθορά.

Αναμφισβήτητα η ολική ρήξη μεταξύ των δύο καλλιτεχνών, που έχουν συμπορευτεί επί δεκαετίες, τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά, θα έχει και για τους δύο τεράστιο οικονομικό κόστος καθώς εκείνη δεν θα μπορεί να τραγουδά τα περισσότερα τραγούδια του ρεπερτορίου της κι εκείνος θα χάσει τη βασική πηγή των εσόδων του, που ήταν, διαχρονικά, τα δικαιώματα από τη χρήση των τραγουδιών του στις ζωντανές εμφανίσεις της αλλά και το 50% των κερδών που εισέπραττε από αυτές, μέσω ιδιωτικής προφορικής συμφωνίας, μέχρι και πριν τη μοιραία συναυλία του ΟΑΚΑ.

Παρόλα αυτά ο Νίκος Καρβέλας δηλώνει ξεκάθαρα πως «προτιμά την οικονομική του αυτοκτονία παρά την ηθική του δολοφονία» κι η Άννα Βίσση του απαντά, επιλέγοντας συμβολικά μία από τις ελάχιστες επιτυχίες της που δεν της έχει γράψει ο ίδιος, «Θα πάμε κόντρα κι όπου βγει».

Πάντως, ενώ κατά το παρελθόν έχουν συμβεί περιστατικά διενέξεων μεταξύ δημιουργών και ερμηνευτών, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την απαγόρευση από τον γιο του Μάνου Χατζιδάκι, Γιώργο, στον Μανώλη Μητσιά, να ερμηνεύσει το τραγούδι «Ο Γιάννης ο φονιάς», σε συναυλία – αφιέρωμα στον Νίκο Γκάτσο στον οποίο ανήκουν οι στίχοι, είναι η πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά που ένας δημιουργός και μια ερμηνεύτρια των οποίων τα τραγούδια ταυτίζονται σε τόσο μεγάλο βαθμό, βρίσκονται ο ένας απέναντι από το άλλο.