Σήμερα η δεύτερη ψηφοφορία για τη Συνταγματική Αναθεώρηση: Θα μιλήσουν Μητσοτάκης και πολιτικοί αρχηγοί, το «παρών» του ΠΑΣΟΚ και τα «όχι» της αντιπολίτευσης

Σε επίπεδο κορυφής και σε περιβάλλον ακραίας πολιτικής αντιπαράθεσης αναμένεται να διεξαχθεί σήμερα στην Βουλή το δεύτερο -και τελικό για την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο- επεισόδιο για την Συνταγματική Αναθεώρηση.

Οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Νίκος Ανδρουλάκης, Δημήτρης Κουτσούμπας και οι υπόλοιποι αρχηγοί της αντιπολίτευσης θα διασταυρώσουν τα ξίφη τους για τις αναγκαίες τροποποιήσεις του κορυφαίου καταστατικού χάρτη της χώρας και για όλα τα θέματα της επικαιρότητας, ανεβάζοντας παράλληλα την αυλαία του νέου κοινοβουλευτικού σκηνικού που θα φιλοξενεί τις πολιτικές συγκρούσεις έως τις εκλογές του 2027.

Ο πρωθυπουργός θα τοποθετηθεί μετά τη μία το μεσημέρι και σύμφωνα με πληροφορίες θα επαναλάβει ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα νέο Σύνταγμα που θα συμβαδίζει με την εποχή, τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και τις καταιγιστικές τεχνολογικές εξελίξεις. Παράλληλα, θα ασκήσει δριμεία κριτική στην αντιπολίτευση -και ειδικά στο ΠΑΣΟΚ- για τη στάση της κατά την αναθεωρητική διαδικασία.

Υπενθυμίζεται ότι μόνο η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε επισήμως πρόταση για την τροποποίηση 33 άρθρων μεταξύ των οποίων η αλλαγή του 86 για την απεμπλοκή της Βουλής από τις προανακριτικές επιτροπές, η τροποποίηση του άρθρου 16 ώστε να επιτραπεί η λειτουργία μη κρατικών ΑΕΙ και η θεσμική κατοχύρωση της αξιολόγησης στο δημόσιο που θα οδηγεί σε επιβράβευση υπαλλήλων ή σε απομάκρυνση τους.

Το γεγονός ωστόσο ότι στην πρώτη ψηφοφορία που προηγήθηκε τον περασμένο Ιούλιο, το ΠΑΣΟΚ αλλά και σύσσωμη η αντιπολίτευση δεν υπερψήφισε καμία πρόταση, ούτε εκείνες με τις οποίες συμφωνούν, «ναρκοθέτησε» οριστικά κάθε πιθανότητα για επίτευξη αυξημένης συναίνεσης τουλάχιστον 180 βουλευτών που θα επέτρεπε στην επόμενη Βουλή να αναθεωρήσει το Σύνταγμα με απλή πλειοψηφία.

Να σημειωθεί ότι η τρέχουσα, προαναθεωρητική Βουλή επιλέγει τα άρθρα και η επόμενη διαμορφώνει το περιεχόμενό τους. Μεσολαβούν εκλογές ώστε οι ψηφοφόροι να συνεκτιμούν τις θέσεις των κομμάτων. Αν ένα άρθρο καταστεί αναθεωρητέο τώρα με 180 ψήφους (σ.σ. η αυξημένη πλειοψηφία απαιτείται και στις 2 ψηφοφορίες) στην επόμενη Βουλή και στην τελική τρίτη ψηφοφορία απαιτούνται 151 για την αλλαγή του, ενώ αν δεν βρεθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 τώρα, θα είναι αναγκαίες οι 180 ψήφοι σε δεύτερο χρόνο και σε ένα μετεκλογικό περιβάλλον που προμηνύεται ρευστό.

Το «παρών» του ΠΑΣΟΚ και τα «όχι» της αντιπολίτευσης

Πάντως, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να προσδώσει συνταγματική λογική στη μη συναινετική του στάση, υποστηρίζοντας ότι η δεύτερη διαδικασία που θα ακολουθήσει μετά τις εθνικές εκλογές είναι και η σημαντικότερη.

Στελέχη του «πράσινου στρατοπέδου» υποστηρίζουν ότι αν δώσουν τώρα στη ΝΔ το 180, στην επόμενη Βουλή η πλειοψηφία θα μπορεί μόνη της να καθορίσει τη διατύπωση όπως επιθυμεί. Μολονότι μια τέτοια στάση θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως ηττοπαθής καθώς μοιάζει να προκρίνει ότι η ΝΔ θα διατηρήσει μετεκλογικά την πλειοψηφία, στο ΠΑΣΟΚ η τελική είναι οριστική.

Από την άλλη πλευρά η κυβερνητική πλειοψηφία εκτιμά ότι ακόμα κι αν προγραμματικά η Χαριλάου Τρικούπη, ή άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης τάσσεται υπέρ της τροποποίησης του άρθρου 86, το ότι θα πάει στις κάλπες έχοντας μόλις πριν λίγους μήνες καταψηφίσει ή απέχει από την ψηφοφορία αυτό θα του στοιχίσει εκλογικά.

Μετά τις εκλογές η συναίνεση

Πάντως, από την έως τώρα διαδικασία και παρά το άγονο περιβάλλον έχουν προκύψει σημάδια που επιτρέπουν ότι μετά τις εκλογές θα μπορούσε να εξευρεθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 180 για την τροποποίηση ορισμένων κρίσιμων διατάξεων. Η επιλογή του ΠΑΣΟΚ να ψηφίσει «παρών» σε 15 προτάσεις της ΝΔ ερμηνεύεται ως πρώιμη διάθεση πολιτικής σύμπλευσης η οποία μπορεί να μετατραπεί σε κοινοβουλευτική συναίνεση στην τελική φάση που θα ακολουθήσει μετά τις κάλπες.

Είναι χαρακτηριστικό πως οι προτάσεις για την αλλαγή των άρθρων 16 για τα ΑΕΙ, 86 για τις προανακριτικές, 24 για την κλιματική αλλαγή και 90 για την επιλογή της δικαστικής ηγεσίας συγκέντρωσαν 160 “ναι” και έως 42 “παρών” τα οποία εκτιμάται ότι θα γίνουν θετικές ψήφοι, μετά όμως τις εκλογές. Συνεπώς, η προαναθεωρητική διαδικασία της παρούσας Βουλής δεν πρόκειται να κρίνει ποιο θα είναι το νέο Σύνταγμα, ανέδειξε όμως ποια άρθρα έχουν πιθανότητες να αποκτήσουν τις αναγκαίες πλειοψηφίες και ποια εξακολουθούν να συναντούν ισχυρές αντιστάσεις.

14+1 διατάξεις που μπορούν να Αναθεωρηθούν

Στον κατάλογο των άρθρων που συγκεντρώνουν δυναμική αναθεώρησης περιλαμβάνονται ορισμένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της κυβερνητικής πρότασης. Πρόκειται για το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Η ρύθμιση αποκτά ισχυρές πιθανότητες αρκεί η τελική της μορφή να προβλέπει την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και όχι απλά “ιδιωτικών” ΑΕΙ. Σε αυτή την περίπτωση θα ψηφιστεί (σ.σ. μετά τις εκλογές) όχι μόνο από την ΝΔ που την εισηγείται αλλά απο ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα.

Το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Η εισήγηση της ΝΔ προβλέπει την απεμπλοκή της Βουλής από τις προανακριτικές επιτροπές. Οι αμελλητί διαδικασίες καταργούνται και η διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης θα γίνεται από Εισαγγελέα Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Η ασκηση δίωξης κατά υπουργών θα γίνεται με απόφαση της Βουλής, όπως γίνεται και σήμερα, η τελική απόφαση των βουλευτών όμως θα βαρύνεται από τα ευρήματα της προανάκρισης που θα έχει κάνει ο φυσικός δικαστής.

Ευνοϊκές συνθήκες διαμορφώνονται επίσης για την τροποποίηση των διατάξεων που ρυθμίζουν την επιλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης με την πρόταση της κυβερνητικής πλειοψηφίας να ορίζει ότι οι προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών θα γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Πέρα από τις θεσμικές αλλαγές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν και οι κοινωνικές διατάξεις της αναθεώρησης. Η πρόβλεψη για συνταγματική προστασία της προσιτής κατοικίας, οι αναφορές στην κλιματική κρίση, οι ρυθμίσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, η ενίσχυση της επιστολικής ψήφου και η προστασία της περιουσίας αποτελούν πεδία όπου οι πολιτικές αποστάσεις εμφανίζονται μικρότερες σε σχέση με άλλα ζητήματα.