Δημήτρης Δανίκας

Με αφορμή λοιπόν το πέρασμα της Monica Vitti στην αιωνιότητα. Με αφορμή αυτό το σπάνιο θηλυκό πλάσμα. Τέσσερις οι ρόλοι που της ταίριαξαν. Ολότελα. Τόσο σαν να τους «φορούσε» κατάσαρκα στο κορμί της και στη ψυχή της. Κατά χρονολογική σειρά: Η Κλαούντια, η Βαλεντίνα, η Βιτόρια και η Τζουλιάνα. Αυτή ήταν η Monica. Μόνο αυτή

Η Κλαούντια στο «L’ Avventura» του 1960. Και ήταν μόλις 29 ετών. Πάνω στην έκρηξή της. Η ηρωίδα της «Περιπέτειας». Του Μικελάντζελο Αντονιόνι. Τότε λοιπόν, οι τέσσερις μεγάλοι που ακολουθούσαν Ρομπέρτο Ροσελίνι και Βιτόριο Ντε Σίκα ήταν Βισκόντι, Φελίνι, Αντονιόνι, Παζολίνι. Η μεγάλη, η πρωτοφανής εκτίναξη του Ιταλικού Σινεμά. Και δεν ήταν οι μόνοι

Τότε λοιπόν, εκείνη την εποχή που χάραζε μια νέα, καλύτερη, πιο ανοιξιάτικη «ημέρα», ο Μικελάντζελο Αντονιόνι στρέφει το βλέμμα του προς τα μέσα, προς τις αντιθέσεις, τις αντιφάσεις και τις αλλόκοτες, εξωτερικά, συμπεριφορές των ανθρώπων. Η «περιπέτεια» το τέλος μιας σχέσης και η αρχή μιας άλλης. Η Μόνικα, δηλαδή η Κλαούντια η πεμπτουσία της ανθρώπινης περιπέτειας. Μια περιπέτεια που εικονογραφείται σε έρημο νησί, Όπως η μοναχικότητα του Ανθρώπου

Η Μόνικα δεν ήταν το γελαστό κορίτσι. Το γέλιο της η αμηχανία της. Το γέλιο της η προσωρινή προστασία της. Η Μόνικα Βίτι υπήρξε η απόλυτη ηρωίδα του Αντονιόνι. Τα είχε όλα. Οι τρόποι της πρόδιδαν αστική καταγωγή. Το ίδιο και το ντύσιμό της. Και κάθε φορά ο έρωτάς της, ο σύντροφος, ο εραστής της, όλοι μα όλοι σε μια διαρκή και ανελέητη αμφισημία

Είναι; Δεν είναι; Που είναι; Αυτό το «αόριστο», αυτή η «εκκρεμότητα» είναι η κινητήρια δύναμη του Αντονιόνι. Και η Μόνικα ο «φέρων οργανισμός». Αυτή ενσάρκωσε το αόριστο και την εκκρεμότητα. Γι αυτό η τετραλογία του Αντονιόνι θεωρείται, και είναι ο πρόλογος, ο προάγγελος, η είσοδος στο μοντέρνο σινεμά που ακολούθησε παντού. Και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ

Τίποτα σταθερό. Τίποτα μόνιμο και αποκλειστικό. Τα πάντα ρει. Η ρευστότητα και το εκκρεμές, ειδικά στην αστική τάξη που ο χρόνος περισσεύει, είναι τρόπος ζωής

Ένα χρόνο μετά η Μόνικα σε δεύτερο ρόλο στη «Νύχτα» (La Notte) πάλι φυσικά του Αντονιόνι με πρωταγωνιστές Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και Ζαν Μορό. Από την ανθρώπινη περιπέτεια στη νύχτα των σχέσεων. Ένα χρόνο αργότερα «Η έκλειψη» ( L eclisse) φυσικά με Μόνικα και Αλαίν Ντελόν. Η έκλειψη Σελήνης-Ηλιου. Η έκλειψη σχέσεων και Χρηματιστηρίου. Ο θρίαμβος του χρήματος. Τα αισθήματα υποχωρούν. Το συμφέρον κυριαρχεί. Η μεγαλειώδης και σχεδόν ατελείωτη σκηνή εντός του Χρηματιστηρίου στο Μιλάνο, η επιτομή της διαλεκτικής και του συσχετισμού δυνάμεων. Η Βιτόρια στο περιθώριο. Το χρήμα στο θρόνο μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας που ουδείς τολμάει να το αποκαθηλώσει και να το σκοτώσει

Και τέλος «Η κόκκινη έρημος» (Desserto Rosso) του 1964 με Μόνικα Βίτι και Ρίτσαρντ Χάρις. Οπου η μολυσμένη ατμόσφαιρα σαν επιδημία που δηλητηριάζει τους πάντες και τα πάντα. Η Τζουλιάνα, ο τελευταίος μεγάλος ρόλος της Μόνικα Βίτι, η μεγάλη ασθενής και της οικολογικής καταστροφής και των αδιέξοδων σχέσεων

Αυτοί οι τέσσερις ρόλοι, οι τέσσερις «ηρωίδες» συγκροτούν τα ερμηνευτικά προσόντα και τις υποκριτικές επιδόσεις της Monica Vitti. Μετά το 1964 σχεδόν «εξαφανίστηκε». Δηλαδή μόλις στα τριάντα τρία της τα είχε κάνει όλα. Πληρέστατη! Και όταν την ρώτησαν «μα πως μπόρεσες αφού όλοι οι δικοί σου έφυγαν και έμειναν στην Αμερική;» εκείνη απάντησε «η απουσία τους για μένα ήταν ευεργετική, έτσι κατάφερα να γίνω ηθοποιός, έτσι έγινα Μόνικα Βίτι»