Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, εκτιμάται ότι το 2021 θα είναι ένα δύσκολο και σκληρό έτος για την ελληνική οικονομία. Η εκτίμηση στηρίζεται πρωταρχικά στο ότι εξακολουθεί να υφίσταται η αβεβαιότητα σχετικά με τον ουσιαστικό περιορισμό της πανδημίας COVID-19. Ο έλεγχος της τελευταίας, παρά τα λαμβανόμενα μέτρα διοικητικού χαρακτήρα, εξακολουθεί να εξαπλώνεται χωρίς σταματημό, παρουσιάζοντας μάλιστα διάφορες μεταλλάξεις, οι οποίες φαίνεται να προβληματίζουν σοβαρά τους επιστήμονες για τις πραγματικές επιπτώσεις του ιού στην υγεία των πολιτών.
H διαχείριση του ιδιωτικού χρέους αποτελεί για την κυβέρνηση τη μεγαλύτερη πρόκληση της νέας χρονιάς, καθώς από τη διαχείρισή του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο θα υπάρξουν χιλιάδες πτωχευμένες επιχειρήσεις, απολύσεις εργαζομένων και δραματική αύξηση της ανεργίας, αλλά και μια νέα γενιά μη αποτελεσματικών δανείων που θα βαρύνουν για ακόμη μία φορά τους ισολογισμούς των τραπεζών.
Αν θέλει κανείς να κατανοήσει τα βασικά στοιχεία οποιασδήποτε οικονομίας σε βάθος χρόνου, πρέπει να αρχίσει μελετώντας τα δεδομένα για τον πληθυσμό (συνολικά τα δημογραφικά στοιχεία) και την παραγωγικότητά της. Το μέγεθος της παραγωγικότητας, ουσιαστικά και πραγματικά, αντανακλά την ικανότητα του συνόλου των δραστηριοτήτων της χώρας -δημόσιων και ιδιωτικών- που εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα, στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Από το εκπαιδευτικό σύστημα, τη δημόσια διοίκηση μέχρι το μάρκετινγκ και το μάνατζμεντ των επιχειρήσεων, τις επενδύσεις, την αποταμίευση και όλα τα υπόλοιπα μακροοικονομικά μεγέθη. Αντίστοιχα, όταν μιλάμε για τα δεδομένα του πληθυσμού αναφερόμαστε στη φυσική αύξηση του πληθυσμού και στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό - και δευτερευόντως στην απασχόληση και στην ανεργία.
Υπολογίζεται ότι το τέλος του 2020 το παγκόσμιο συνολικό (δημόσιο και ιδιωτικό) χρέος θα ανέλθει στα 277 τρισ. δολάρια ΗΠΑ, κάτι που ισοδυναμεί με το 360% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Οι κοινωνίες ζουν σε ένα βουνό χρέους κάθε μορφής, με μια δύσκολη καθημερινότητα, χωρίς να είναι εύκολο να γίνουν κατανοητές ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτών των εξελίξεων.
Παρότι έχουν περάσει εννέα μήνες από την πρώτη εμφάνιση της πανδημίας COVID-19, η εξάπλωσή του συνεχίζεται ακατάπαυστα, κυρίως στον δυτικό κόσμο, προκαλώντας ισχυρή υγειονομική κρίση, ενώ παράλληλα οι επιπτώσεις στην οικονομία (και όχι μόνο) είναι σημαντικές και σε πολλές περιπτώσεις δυσβάσταχτες για τους λαούς. Η εντύπωση (;) που είχε δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας και μετά τα μέτρα που είχαν ληφθεί -lockdown- πως το πρόβλημα θα εκλείψει σχετικά γρήγορα και ο αριθμός των κρουσμάτων θα κρατηθεί σε χαμηλά επίπεδα αποδείχθηκε ότι ήταν μια φρούδα ελπίδα. Το δεύτερο κύμα είναι εδώ δυνατότερο από το πρώτο, επιφέροντας εκ νέου σημαντικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές αλλά και στην οικονομική δραστηριότητα. Η ανάκαμψη τύπου V που αποτελούσε τη βασική εκδοχή των διεθνών πολυμερών οργανισμών αλλά και των αντίστοιχων θεσμικών ελληνικών οργανισμών έχει εγκαταλειφθεί πάραυτα οδηγούμενη στις ελληνικές καλένδες. Hδη ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομικών Πάολο Τζεντιλόνι χαρακτήρισε ψευδαίσθηση την ανάκαμψη τύπου V.
Το δεύτερο κύμα της πανδημίας COVID-19 βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη με χαρακτηριστική επιθετικότητα, αυξάνοντας την υγειονομική κρίση στον πλανήτη και παρασύροντας παράλληλα και τις οικονομίες σε ένα καθοδικό σπιράλ που απ’ ό,τι φαίνεται θα είναι εντονότερο και από τα δυσμενή σενάρια που είχαν δει το φως της δημοσιότητας κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας.
Είναι γνωστό ότι η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, με βάση την αξιολόγηση των τεσσάρων μεγάλων οίκων αξιολόγησης, βρίσκεται στο επίπεδο των λεγόμενων «σκουπιδιών» (junk), πολύ κάτω από τη λεγόμενη επενδυτική βαθμίδα, έστω και τη χειρότερη, που θα αιτιολογούσε έστω και με αυξημένο κίνδυνο την αγορά εργαλείων χρέους (π.χ. ομόλογα) του Ελληνικού Δημοσίου. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρούμε ότι η απόδοση των ελληνικών δεκαετών ομολόγων τον τελευταίο μήνα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg, έχει μειωθεί κατά 30 μονάδες βάσης (0,3%) και κυμαίνεται κάτω από το 1% (στην περιοχή του 0,8%). Η μείωση της απόδοσης προφανώς οφείλεται στην υπάρχουσα (αυξημένη) ζήτηση των ελληνικών τίτλων. Δηλαδή παρότι τα ελληνικά εργαλεία χρέους χαρακτηρίζονται «σκουπίδια», υπάρχει αγορά γι’ αυτά.
Oι υπέρμαχοι της ενοποίησης της Ε.Ε. τα τελευταία χρόνια αναφέρονται σε αυτήν ως το κυριότερο επίτευγμα του «μετανεωτερικού κόσμου». Σύμφωνα με τις αντιλήψεις αυτές, η Ε.Ε. διαφοροποιείται τόσο από τα συμβατικά κράτη του «νεωτερικού κόσμου» όσο και από τον «προνεωτερικό κόσμο», δηλαδή το χάος που προηγήθηκε του κράτους και έπεται των αυτοκρατοριών.